Słowo „Murzyn” oficjalnie odradzane przez Radę Języka Polskiego

Leszek Rudziński
Leszek Rudziński
pixabay
Rada Języka Polskiego, podczas posiedzenia plenarnego, oficjalnie zaakceptowała opinię prof. Marka Łazińskiego z Uniwersytetu Warszawskiego. Językoznawca odradza używania słowa „Murzyn”, jako popularnego określenia osoby o czarnym kolorze skóry.

Rada Języka Polskiego podczas październikowego posiedzenia plenarnego jednogłośnie przyjęła opinię prof. Marka Łazińskiego dot. słowa „Murzyn” – poinformowała „Rzeczpospolita”.

Wcześniej Rada podkreślała, że „nie ma kompetencji", by zakazywać używania jakiegokolwiek słowa lub wyrażenia, ani też, by nakazywać posługiwanie się jakimkolwiek wyrazem.

Wskazała przy tym, że byłoby to zresztą niezgodne z poglądami członków Rady, którzy „nie uważają się ani za właścicieli polszczyzny, ani za osoby mogące ingerować w rozwój języka”.
„Rada wyraża tylko opinie dotyczące kwestii językowych, opinie oparte na analizie istniejącego stanu faktycznego” – zaznaczano wówczas.

Bagaż negatywnych konotacji

Prof. Marek Łaziński z UW już w sierpniu ub.r., odpowiadając na pytanie dotyczące słowa „Murzyn” i „Murzynka”, stwierdził, że odbiór tych słów „niegdyś neutralnych i podstawowych wśród możliwych nazw oznaczających osoby czarnoskóre, dziś niewątpliwie jest obarczony bagażem negatywnych konotacji”.

- Od kilku lat wyraz „Murzyn” pojawia się w prasie i tekstach publicznych po różnych stronach politycznej barykady bardzo rzadko, a jeśli już, to zwykle nie jako neutralne określenie człowieka, lecz jako słowo, o które toczymy spór. Wielki słownik języka polskiego PAN stwierdza jednoznacznie „Współcześnie wyraz uważany za obraźliwy” (wsjp.pl), choć w innych, starszych słownikach tej informacji nie znajdziemy – tłumaczył językoznawca.

Słowo archaiczne i obraźliwa frazeologia

- Podkreślam, że słowo „Murzyn” było niegdyś neutralne, a w każdym razie najlepsze z możliwych, można znaleźć bez trudu neutralne i pozytywne konteksty tego rzeczownika, a osoby, które używały go w latach osiemdziesiątych czy dziewięćdziesiątych, nie mają w żadnym razie powodu do wyrzutów sumienia. Jednak słowa zmieniają skojarzenia i wydźwięk w toku naturalnych zmian świadomości społecznej. Dziś słowo „Murzyn” jest nie tylko obarczone złymi skojarzeniami, jest już archaiczne – podkreślił Łaziński.

Naukowiec wskazał m.in. , że słowo „Murzyn” w języku polskim „obrosło wyjątkowo silną frazeologią obraźliwą, jak 100 lat za Murzynami”. Oczywiście krzywdząca frazeologia dotyczy też innych grup ludzkich czy narodów, ale stereotypizacja osób czarnoskórych jest w polszczyźnie wyjątkowa i nieporównywalna z sytuacją w językach sąsiednich. Frazeologia wzmacnia też skojarzenie Murzyn – niewolnik. Nie ma gwarancji, czy zmiana określenia powstrzyma krzywdzącą frazeologię, ale na pewno skłoni do zastanowienia - oświadczył.

Słowo niepotrzebne

Językoznawca wskazał również, że czarno- i ciemnoskórzy Polacy, w większości przybyli z Afryki w pierwszym lub drugim pokoleniu, oraz mieszkający w Polsce czasowo czarnoskórzy Amerykanie w zdecydowanej większości traktują to słowo jako obraźliwe. - Warto uszanować wrażliwość odbiorców. Nasi sąsiedzi o czarnej skórze wolą być nazywani ze względu na konkretną narodowość (np. Senegalczyk, Nigeryjczyk), wolą być Afrykanami, czarnoskórymi, ciemnoskórymi lub po prostu czarnymi (choć jeszcze kilkadziesiąt lat temu konotacje przymiotnika czarny w odniesieniu do człowieka czarnoskórego były gorsze niż rzeczownika Murzyn). Złożenie Afropolak na wzór Afroamerykanina nie jest dla polszczyzny typowe – wyjaśniał.

Prof. stwierdził również, że w wielu kontekstach słowo „Murzyn” było i jest używane niepotrzebnie. - Określa nie narodowość ani pochodzenie geograficzne, tylko kolor skóry, a ta cecha podobnie jak kolor włosów, wzrost, typ figury nie musi być istotna w opisie człowieka – stwierdził.

Ograniczona rekomendacja

- Ponieważ trudno jest zmienić przyzwyczajenia mówiących, ograniczam swoją rekomendację do komunikacji publicznej: mediów, administracji, szkoły – stwiedził prof. Łaziński. Dodał jednak, że opinię o neutralności słowa „Murzyn" podziela część językoznawców, dlatego dodał, że „nie zachęca do poprawiania wszystkich i w każdej sytuacji".

Pandemiczna matura. Uczniowie czują strach

Wideo

Materiał oryginalny: Słowo „Murzyn” oficjalnie odradzane przez Radę Języka Polskiego - Polska Times

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie